Quand che Verdi a s'avzin-a a "Rigoletto" a l'a pì gnun-e imposission e gnanca 'd problema econòmich.

J' "ani 'd galera" (coma chiel a j' ciamava) a son lontan. A seurt da 'n pressipissi sensa fin, da l'amarëssa, dal dëspresi për j'òmini e dai maleur famijar. Ël fervor patriòtich a l'ha daje torna la veuja d'andé anans, confermand col'energìa creativa ch'a l'ha consacralo coma 'l neuv eròe dël melodrama. Ël genio, a la fin, a peul fonghesse completament ant ij pì ancreus sentiment uman.

°°°°°°

Ël teatro Monteròsa, ch'a vanta un pì che bon rendiment acustich, a merita l'amirassion ëd sò pùblich afessionà, an arpresentand ëspetacoj d'àut livel. An cost bisó, ch'a l'é stàit con rason definì "un gran teatro an miniatura", ël maestro Sergi Beano a 'riess a fé convive cantant solista, còro e comparse, an aparensa, sensa gnun-e dificoltà, an dasand contut l'impression ëd na pì granda profondità d'ambient.

An merit a l'arpresentassion ëd "Rigoletto" dël fërvé 2003 an fa piasì manifesté ancor na vira nòsta amirassion për ël rigoros rispet ëd le intension dl'autor.

Ël Maestro Robert Cognazzo, an sò nen facil angagg ëd sostituì la partidura orchestral con lë spartì për piano, a l'ha antërpretà l'anciarm ëd la musica verdian-a anviscand creuse emossion.

E a l'ha fane piasì podèj ëscoté 'd giovo artista debutant.

Ël tenor Aldo Gallone a l'ha afrontà le doe recite an nen bon-e condission ëd salute; i j' doma merit ëd sò coragios ësfòrs e, ant l'istess temp, i laudoma soe dòte vocaj, la coreta tecnica 'd cant e la padronansa dla sena.

Aldo Gallone a l'ha bin rapresentà 'l Duca 'd Mantoa, fomné e sfrontà an "Questa o quella", pì uman, magara për pòch, ant ël dificil "Parmi veder le lagrime" (ch'a preved l'atach an "fa diesis") e torna libertin barivel an "La donna è mobile" con na splendida nòta final.

Ël sopran Rena Granieri a l'ha antërpretà Gilda con gran dosseur e vos frësca, dzortut ant la famosa "cadenza" ëd "Caro nome".

Për l'avnì a sara sigurament nen un problema na movimentassion senica pì dësgenà e, contut, i përdonoma 'l cit "neoverista" ant ël crij ëd la blëssura mortal.

Carlo Tallone a l'ha rapresentà ël përsonagi dël sicari Sparafucile con vos potenta ant le nòte "gravi": i sostoma 'd torna scotelo con pì omogenità ant ël registr acut.

E vnoma a parlé dël protagonista, ël bariton Mauro Augustini, un "Rigoletto" ëd gran temperament, vos fòrta e ciàira, bon-a dission e art senica, dòte ch'a j' rivo da n'arserca tecnica fàita con cheur e anteligensa: an efet, ij color e le espression a son nen mach don ëd natura. L'artista a l'ha savù esprime a tinte fòrte l'amor paternal, ël ghignon e la dësperassion.

Bele che Verdi a l'ha vorsù "smorté" l'atach ëd la cabaleta "Si vendetta...." che maniman as rinfòrsa fin-a al parossism ëd l'òdio, a-i son d'artista ch'a taco sùbit con vos fòrta (ëd vire pì che fòrta). Ël bariton Augustini a l'ha sernù na stra 'd mes, sensa risparmié j'acut ch'a l'han meritaje 'l sincer apressiament dël pùblich.

Motobin satì ël famos quartet dl'ùltim at, andoa che Verdi a në smon ël sens dl'individual e dël coletiv ant n'ideal echilibri dle part. Minca përsonagi, an cantand sò sentiment, as diferensia da j'àutri con ësclinta përcession da part djë spetator.

A l'é pròpi parèj ch'a l'han cantalo j'artista, comprèis ël "mes-sopran" Mariavittoria Paba, grassiosa figura 'd fomna malissiosa e anciarmanta, sempe con bon gust e sensa esagerassion. N'arciam a part a merita la bin arnomà "tempesta": a l'é nen sinfònica, a l'é nen "complessa", ma a s'esprim con trambiament, cromatism e arpegi ch'a produvo creuse emossion. Ël "Coro Lirico Mario Braggio", magistralment diret, coma sempe, dal Maestro dël còro Elsa Oddone, ant lë spedient ëd l'url dël vent a l'ha confermà che gnun ëstrument a val pì che la vos uman-a për rapresenté la paura e l'angossa.

Për rason dë spassi i foma n'ùnich batiman a tuti j'àutri artista, comprimari, senografi, coreografa, tuti bin soagnà, mincadun an soa part. Vreman sfarsos ij costum ëd la "Ca d'arte Fiorillo" 'd Napoli.

E për conclude, na riflession përsonal: përchè 'l Duca 'd Mantoa, bele che maledet e responsabil ëd la tragedia, a finiss nen castigà, antant che Rigoletto, vitima con la fija dzonorà, a 'rzulta bolversà da la maledission? A sara-lo për la teribil ofèisa e la dëspresia al Cont ëd Monteron, già bastansa crussià dal dzonor ëd la fija? I chërdoma pròpi 'd sì.

"E tu serpente, tu che d'un padre ridi al dolore, sii maledetto ..."